Το Άβατο: γιατί καμία γυναίκα δεν πατάει στο Άγιο Όρος

Το Άγιο Όρος το λένε «Περιβόλι της Παναγιάς». Κατά την παράδοση, όταν το καράβι της Παναγίας ξέμεινε στον Άθω στον δρόμο για την Κύπρο, η ίδια ζήτησε τον τόπο για δικό της. Από τότε, λέει η παράδοση, καμία άλλη γυναίκα δεν μπαίνει εκεί — ο τόπος ανήκει σε Εκείνη.

Από πότε ισχύει το Άβατο

Η απαγόρευση — στα αγιορείτικα λέγεται «Άβατο» — κατοχυρώθηκε θεσμικά ήδη από τον 11ο αιώνα, με αυτοκρατορικό χρυσόβουλο. Δεν είναι, δηλαδή, ένα έθιμο· είναι ο καταστατικός κανόνας της μοναστικής πολιτείας, που την κρατάει αδιάσπαστη πάνω από χίλια χρόνια. Σήμερα το Άβατο προστατεύεται και από την ελληνική νομοθεσία, στο πλαίσιο του ειδικού καθεστώτος αυτοδιοίκησης του Αγίου Όρους.

Μόνο οι άντρες — και μόνο με άδεια

Στον Άθω μπαίνουν μόνο άντρες προσκυνητές, κι αυτοί όχι ελεύθερα: χρειάζονται ειδική άδεια, το διαμονητήριο. Οι θέσεις κάθε μέρα είναι μετρημένες. Το Άβατο φτάνει μάλιστα, κατά την παράδοση, μέχρι και τα ζώα: στα μοναστήρια δεν κρατούν θηλυκά ζώα, με ελάχιστες πρακτικές εξαιρέσεις.

Γιατί αυτό κάνει το ντοκιμαντέρ να μετράει

Για έναν άντρα, το Άγιο Όρος είναι ένα δύσκολο ταξίδι. Για μια γυναίκα, είναι ένας τόπος που δεν θα δει ποτέ με τα μάτια της — όσο κι αν το θέλει. Γι’ αυτό, στα σχόλια κάτω από κάθε οδοιπορικό, οι πιο συγκινητικές κουβέντες έρχονται από γυναίκες: «ευχαριστούμε για την ξενάγηση», «επιτέλους είδα κι εγώ».

Το πρώτο οδοιπορικό της σειράς μπαίνει ακριβώς από εκεί — από την πύλη του «Περιβολιού της Παναγιάς». Δεν είναι ξενάγηση για τουρίστες· είναι ο μόνος δρόμος για όσους ο δρόμος είναι κλειστός.

Συχνές ερωτήσεις

Γιατί δεν μπαίνουν γυναίκες στο Άγιο Όρος;

Λόγω του Αβάτου — μοναστικού κανόνα αιώνων που αφιερώνει τον τόπο στην Παναγία ως τη μοναδική «γυναίκα» του Περιβολιού της.

Από πότε ισχύει το Άβατο;

Θεσπίστηκε επίσημα με χρυσόβουλλο του αυτοκράτορα Κωνσταντίνου Θ΄ Μονομάχου το 1045, αν και η παράδοση είναι παλαιότερη.