Λίγοι σύγχρονοι μοναχοί έχουν συζητηθεί τόσο όσο ο Άγιος Παΐσιος ο Αγιορείτης. Όσα «προφητικά» κυκλοφορούν στο όνομά του δεν είναι όλα δικά του — εδώ, τι πραγματικά αποδίδεται στον Γέροντα μέσα από τις μαρτυρίες όσων τον έζησαν.
Άγιος Παΐσιος · Άγιο Όρος

Ο Άγιος Παΐσιος ο Αγιορείτης (1924–1994) έζησε τα τελευταία του χρόνια στην Παναγούδα, κοντά στις Καρυές του Αγίου Όρους. Χιλιάδες προσκυνητές ανέβαιναν να τον δουν. Από εκείνες τις συνομιλίες — και από τα βιβλία των μαθητών του — έμειναν όσα σήμερα ονομάζονται «προφητείες του».
Πρέπει να ειπωθεί καθαρά: στο διαδίκτυο κυκλοφορούν πολλά κείμενα «του Παϊσίου» που ο ίδιος ποτέ δεν είπε. Ο ίδιος ο Γέροντας απέφευγε τις ημερομηνίες και τις εντυπωσιακές προβλέψεις. Όσα ακολουθούν αποδίδονται σε αυτόν μέσα από καταγεγραμμένες μαρτυρίες ανθρώπων που τον γνώρισαν.
Το πιο γνωστό που αποδίδεται στον Άγιο Παΐσιο αφορά «μεγάλα γεγονότα» στον ευρύτερο χώρο — μια μεγάλη αναταραχή με επίκεντρο την Τουρκία, που κατά τις μαρτυρίες θα οδηγούσε σε αλλαγές στην περιοχή και, όπως το έθεταν οι μαθητές του, στην επιστροφή της Πόλης. Ο ίδιος συνήθιζε να προσθέτει ότι «δεν φτάσαμε ακόμη» και ότι δεν πρέπει κανείς να βιάζεται να «δει σημάδια» παντού.

Σε όσα του αποδίδονται για την Ελλάδα, το πνεύμα είναι σταθερά το ίδιο: ότι ο τόπος προστατεύεται, αλλά όχι για να εφησυχάζει κανείς — μια παραβολή που ο Γέροντας έλεγε, πως ο Θεός «κράτησε την Ελλάδα για το τέλος», επειδή την είχε για τα δικά Του. Δεν ήταν εθνικισμός· ήταν κλήση σε ευθύνη και μετάνοια.
Στις μαρτυρίες, ο Άγιος Παΐσιος μιλούσε για τη Δύση και την Αμερική κυρίως πνευματικά: για μια εποχή άνεσης που αποκόβει τον άνθρωπο από το νόημα, για την «παγκοσμιοποίηση» ως ισοπέδωση της ιδιαιτερότητας, και για την τεχνολογία της επιτήρησης. Δεν έκανε γεωπολιτική πρόγνωση· περιέγραφε έναν κόσμο που χάνει τον προσανατολισμό του.
Η φράση που κυκλοφορεί σήμερα ως «ο Παΐσιος είπε ότι χαθήκαμε» δεν ταιριάζει με το ύφος του. Το σταθερό μήνυμά του ήταν το αντίθετο της απελπισίας: «μετά τη δυσκολία έρχεται η ξεκούραση», έλεγε, και ότι ο φόβος δεν είναι πνεύμα Θεού. Ακόμη και στα σκληρά, το κλείσιμο ήταν πάντα παρηγοριά, όχι τρόμος.
Αυτός είναι και ο λόγος που, στα ντοκιμαντέρ της σειράς «Στα μονοπάτια του Αγίου Όρους», η Παναγούδα δεν παρουσιάζεται ως τόπος προβλέψεων, αλλά ως τόπος προσευχής — εκεί όπου ένας άνθρωπος άλλαξε χιλιάδες ζωές όχι λέγοντας το μέλλον, αλλά διαβάζοντας την καρδιά.
Στις καταγεγραμμένες μαρτυρίες των μαθητών του αποδίδονται σε αυτόν λόγια για «μεγάλα γεγονότα» με επίκεντρο την Τουρκία και για αλλαγές στην περιοχή. Ο ίδιος απέφευγε ημερομηνίες και τόνιζε ότι «δεν φτάσαμε ακόμη». Πολλά κείμενα που κυκλοφορούν στο όνομά του δεν είναι δικά του.
Μιλούσε για τη Δύση και την Αμερική κυρίως πνευματικά — για μια εποχή άνεσης και παγκοσμιοποίησης που αποκόβει τον άνθρωπο από το νόημα, και για την τεχνολογία της επιτήρησης. Δεν έκανε γεωπολιτική πρόβλεψη.
Όχι. Το σταθερό του μήνυμα ήταν το αντίθετο της απελπισίας: «μετά τη δυσκολία έρχεται η ξεκούραση» και ότι ο φόβος δεν είναι πνεύμα Θεού. Οι φράσεις απόγνωσης που κυκλοφορούν δεν ταιριάζουν με το ύφος του.
Τα τελευταία του χρόνια στην Παναγούδα, κοντά στις Καρυές του Αγίου Όρους. Εκεί δέχτηκε χιλιάδες προσκυνητές.